Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2025

9 godzin temu

Kontrola wykonania budżetu państwa jest najważniejszą kontrolą przeprowadzaną corocznie przez Najwyższą Izbę Kontroli. Jej celem jest dostarczenie niezależnej i obiektywnej informacji, w jaki sposób kontrolowane jednostki oraz rząd realizują budżet państwa. Równolegle w Narodowym Banku Polskim przeprowadzana jest kontrola służąca ocenie stopnia wykonania założeń polityki pieniężnej.

Prezes NIK, wypełniając konstytucyjny obowiązek, co roku przedkłada Sejmowi na posiedzeniu plenarnym dokument Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej zawierający podsumowanie efektów jednostkowych kontroli budżetowych.

Kontrola budżetowa ma charakter kompleksowy, obejmuje zagadnienia kontroli finansowej, kontroli zgodności i kontroli wykonania zadań. Prowadzona jest zgodnie z obowiązującymi założeniami metodycznymi, z zastosowaniem standardów kontroli NIK oraz międzynarodowych standardów kontroli.

Mapa wydatków sektora publicznego w 2025 roku

(kliknij aby powiększyć)

Opis grafiki Wydatki sektora publicznego w 2025 r. według wyróżnionych funkcji, podfunkcji i działań państwa Wyszczególnienie Wydatki (mln zł) % Wydatki sektora publicznego Stanowienie prawa, administracja publiczna i kontrola Obrona narodowa Bezpieczeństwo publiczne Wymiar sprawiedliwości Gospodarka Ochrona środowiska i gospodarka wodna Oświata i wychowanie Nauka i szkolnictwo wyższe Kultura, sport i turystyka Ochrona zdrowia Rynek pracy Polityka społeczna Rodzina Ubezpieczenia i zabezpieczenie społeczne Finanse

1.924.343	100,0
70.269	3,7
Wydatki bieżące	66.147	3,4
Kancelarie Sejmu i Senatu	853	0,0
Kancelaria Prezydenta RP	268	0,0
Centralne i naczelne organy administracji rządowej	6.210	0,3
Wojewodowie	1.669	0,1
Administracja skarbowa i celno-skarbowa	10.599	0,6
Administracja samorządowa	30.459	1,6
Najwyższa Izba Kontroli, KRRiTV i RIO	779	0,0
Pozostałe	15.309	0,8
Wydatki majątkowe	4.122	0,2
139.997	7,3
Wydatki bieżące	54.814	2,8
Wojska lądowe	10.763	0,6
Siły powietrzne	3.879	0,2
Marynarka wojenna	1.274	0,1
Centralne wsparcie	8.459	0,4
Wojska obrony terytorialnej	1.918	0,1
Cyberbezpieczeństwo i wsparcie kryptologiczne	1.871	0,1
Zabezpieczenie wojsk	15.740	0,8
Zagraniczna pomoc wojskowa	411	0,0
Pozostałe	10.500	0,5
Wydatki majątkowe	85.184	4,4
39.747	2,1
Wydatki bieżące	34.674	1,8
Policja	19.314	1,0
Straż pożarna	6.273	0,3
Straż graniczna	3.083	0,2
Pozostałe	6.004	0,3
Wydatki majątkowe	5.073	0,3
27.487	1,4
Wydatki bieżące	25.986	1,4
Prokuratura	4.411	0,2
Sądy	14.536	0,8
Więziennictwo	6.731	0,3
Pozostałe	308	0,0
Wydatki majątkowe	1.502	0,1
241.926	12,6
Wydatki bieżące	132.746	6,9
Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo	32.680	1,7
Górnictwo i energetyka	3.349	0,2
Mieszkalnictwo	10.191	0,5
Transport	62.024	3,2
Informatyka i łączność	2.233	0,1
Gospodarka komunalna	7.850	0,4
Pozostałe	14.420	0,7
Wydatki majątkowe	109.180	5,7
46.742	2,4
Wydatki bieżące	34.592	1,8
Gospodarka odpadami	17.529	0,9
Gospodarka ściekami	1.465	0,1
Walka z zanieczyszczeniem środowiska	9.776	0,5
Ochrona bioróżnorodności i krajobrazu	745	0,0
Gospodarka wodna	1.740	0,1
Pozostałe	3.339	0,2
Wydatki majątkowe	12.150	0,6
143.818	7,5
Wydatki bieżące	135.410	7,0
Przedszkola	25.098	1,3
Szkoły podstawowe	59.022	3,1
Szkoły ponadpodstawowe	24.531	1,3
Szkoły pomaturalne	1.681	0,1
Pomocnicze usługi edukacyjne	3.141	0,2
Pozostałe	21.938	1,1
Wydatki majątkowe	8.407	0,4
36.360	1,9
Wydatki bieżące	31.254	1,6
Nauka – badania podstawowe	1.706	0,1
Działalność badawczo-rozwojowa	2.894	0,2
Szkolnictwo wyższe	24.785	1,3
Pozostałe wydatki bieżące	1.870	0,1
Wydatki majątkowe	5.106	0,3
37.877	2,0
Wydatki bieżące	26.673	1,4
Kultura i ochrona dziedzictwa	18.984	1,0
Wychowanie fizyczne i sport	7.276	0,4
Turystyka	406	0,0
Pozostałe	8	0,0
Wydatki majątkowe	11.203	0,6
232.391	12,1
Wydatki bieżące	230.060	12,0
Produkty medyczne, leki, wyroby medyczne i ich naprawa	34.680	1,8
Podstawowa opieka zdrowotna	22.638	1,2
Leczenie szpitalne	87.763	4,6
Ambulatoryjna opieka specjalistyczna	19.734	1,0
Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień	8.895	0,5
Rehabilitacja lecznicza	8.237	0,4
Świadczenie pielęgnacyjne i opiekuńcze (opieka długoterminowa)	4.572	0,2
Opieka paliatywna i hospicyjna	2.476	0,1
Leczenie stomatologiczne	4.401	0,2
Leczenie uzdrowiskowe	1.971	0,1
Świadczenia kontraktowane odrębnie	4.629	0,2
Koszty świadczeń zdrowotnych z lat ubiegłych	4.823	0,3
Staże i specjalizacje medyczne	4.124	0,2
Zdrowie publiczne	6.268	0,3
Ratownictwo medyczne	4.815	0,3
Pozostałe	10.034	0,5
Wydatki majątkowe	2.331	0,1
15.141	0,8
Wydatki bieżące	14.534	0,8
Instytucje rynku pracy	7.733	0,4
Zasiłki i inne świadczenia dla bezrobotnych	4.805	0,2
Pozostałe	1.996	0,1
Wydatki majątkowe	607	0,0
44.279	2,3
Wydatki bieżące	43.121	2,2
Świadczenia pieniężne i rzeczowe	6.590	0,3
Ośrodki pomocy społecznej	5.801	0,3
Domy pomocy społecznej	8.279	0,4
Świadczenia dla osób niepełnosprawnych	13.201	0,7
Pozostałe	9.249	0,5
Wydatki majątkowe	1.158	0,1
113.141	5,9
Wydatki bieżące	111.081	5,8
Ośrodki wsparcia	6.823	0,4
Świadczenia rodzinne	96.788	5,0
Żłobki	2.826	0,1
Pozostałe	4.644	0,2
Wydatki majątkowe	2.061	0,1
568.997	29,6
Wydatki bieżące	568.995	29,6
Emerytury	348.944	18,1
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych	326.533	17,0
z Funduszu Emerytur Pomostowych	2.633	0,1
z Funduszu Emerytalno-Rentowego KRUS	19.779	1,0
Renty rodzinne	74.153	3,9
Pozostałe renty	19.977	1,0
Zasiłki z ubezpieczenia społecznego	75.688	3,9
Świadczenia dla żołnierzy i funkcjonariuszy	34.750	1,8
Świadczenia dla sędziów i prokuratorów	1.942	0,1
Pozostałe	13.540	0,7
Wydatki majątkowe	3	0,0
166.173	8,6
Wydatki bieżące	162.394	8,4
Obsługa długu publicznego	88.707	4,6
Poręczenia i gwarancje	35.677	1,9
Składki do budżetu UE	35.288	1,8
Pozostałe	2.721	0,1
Wydatki majątkowe	3.779	0,2

Opis metodyki sporządzenia mapy wydatków publicznych w 2025 r.

NIK kontroluje działania dysponentów poszczególnych części budżetu państwa oraz wybranych dysponentów niższego stopnia. Kontroli podlega także wykonanie planów finansowych ujętych w załącznikach do ustawy budżetowej (np. państwowych funduszy celowych, agencji wykonawczych czy państwowych osób prawnych) oraz wykorzystanie środków publicznych przez inne podmioty, w tym beneficjentów dotacji i subwencji budżetowych. Liczba kontrolowanych jednostek jest corocznie określana z uwzględnieniem przepisów ustawowych i analizy ryzyka. Podmioty, które dysponują mniejszymi budżetami i poprawnie prowadzą gospodarkę finansową, są kontrolowane rzadziej, w cyklach kilkuletnich.

Wyniki poszczególnych kontroli jednostkowych przedstawiane są w wystąpieniach pokontrolnych a w przypadku części budżetowych, w których badane były jednostki podległe, sporządzane są informacje o wynikach kontroli.

W Narodowym Banku Polskim kontrolowana jest w szczególności zgodność działań podejmowanych przez organy banku z założeniami polityki pieniężnej ustalonymi przez Radę Polityki Pieniężnej oraz ich efekty.