2 tygodni temu
Potrącenie wierzytelności to często wykorzystywana w obrocie gospodarczym instytucja prawa cywilnego. Poniżej przedstawiamy, na czym polega i jakie są skutki zastosowania tego mechanizmu.
Czym jest potrącenie wierzytelności?
Potrącenie ustawowe (kompensata) polega na tym, iż dwie osoby, które są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, mogą potrącić swoje zobowiązania do wysokości wierzytelności niższej.
W konsekwencji:
– zamiast dwóch przelewów (A płaci B i B płaci A),
– dochodzi do rozliczenia tych zobowiązań do wysokości wierzytelności niższej.
Przykład
Spółka A (dłużnik) jest winna spółce B (wierzyciel): 10 000 zł. Spółka B (dłużnik) jest winna spółce A (wierzyciel): 6 000 zł. Po potrąceniu pozostaje 4 000 zł do zapłaty przez spółkę A.
Warunki potrącenia
Aby potrącenie było skuteczne, muszą być spełnione określone przesłanki:
Wzajemność wierzytelności
Obie strony muszą być jednocześnie wierzycielami i dłużnikami względem siebie – jak w przykładzie powyżej.
Jednorodzajowość świadczeń
Przedmiotem obu wierzytelności muszą być pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku.
Wymagalność wierzytelności
Obie wierzytelności powinny być wymagalne.
Zaskarżalność
Wierzytelności muszą nadawać się do dochodzenia przed sądem (nie mogą być np. przedawnione).
Jak dokonać potrącenia?
Potrącenie następuje poprzez oświadczenie woli jednej ze stron.
Nie jest potrzebna:
– zgoda drugiej strony,
– szczególna forma (choć dla celów dowodowych stosuje się formę pisemną).
Skutki potrącenia
Po skutecznym potrąceniu obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości niższej z nich. Pozostała część wyższej wierzytelności (jeśli pozostaje) przez cały czas podlega zapłacie.
Uwaga!
Często stosuje się także umowne potrącenie – strony mogą rozszerzyć zasady potrącenia w umowie. Wymagana zgoda obu stron.
Podsumowanie
Potrącenie wierzytelności to skuteczne i wygodne narzędzie rozliczeń, ale wymaga spełnienia konkretnych warunków. Dobrze zastosowane upraszcza rozrachunki, ogranicza przepływy pieniężne, zwiększa efektywność zarządzania finansami.
