HR Detektywi #166: Ostatnia szansa na skorzystanie z wakacji składkowych w 2025 roku, status studenta do 31 października, „lewe” zwolnienia lekarskie

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent systemu ERP enova365

enova 365

News 1: Wakacje składkowe w 2025 roku. ZUS rozpoczyna kontrole

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina na swojej stronie internetowej, iż przedsiębiorcy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą mogą jeszcze złożyć wniosek RWS, aby skorzystać z wakacji składkowych w 2025 roku. o ile wniosek zostanie złożony do końca listopada 2025, ulga będzie przysługiwać w grudniu 2025. Natomiast wnioski złożone w grudniu 2025 r. będą dotyczyć już kolejnego roku – tj. miesiąca stycznia 2026 r.

Czym są wakacje składkowe i kto może z nich skorzystać?

Wakacje składkowe to ulga w opłacaniu składek społecznych za jeden, wybrany przez przedsiębiorcę miesiąc w ciągu roku. Zwolnienie zostało wprowadzone pod koniec 2024 roku. Stanowi ono realne wsparcie dla właścicieli firm – szczególnie tych działających w branżach o dużej sezonowości, gdzie wahania przychodów w ciągu roku są naturalne i mogą wpływać na płynność finansową. Ulga nie dotyczy składek odprowadzanych za osoby zatrudnione oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy.

W celu skorzystania z ulgi przedsiębiorca składa na profilu płatnika PUE ZUS wniosek RWS. Wniosek trzeba złożyć z wyprzedzeniem – miesiąc przed miesiącem, za który ma obowiązywać zwolnienie ze składek.

Z danych podanych przez ZUS wynika, iż od listopada 2024 organ rozpatrzył już ponad 2,2 mln wniosków RWS. W 95% przypadków zwolnienie zostało przyznane.

ZUS rozpoczyna kontrole wniosków za poprzednie okresy

Jednocześnie ZUS informuje, iż rozpoczyna kontrole, czy przedsiębiorcy, którym przyznano zwolnienie do lipca 2025, spełnili warunki, aby ubiegać się o ulgę. Dotyczy to przede wszystkim limitu przychodów osiągniętych w latach poprzedzających złożenie wniosku (2 miliony euro). Z kolei wnioski złożone od lipca 2025 roku są na bieżąco weryfikowane w KAS.

Upewniamy się, czy przedsiębiorca spełnił pozostałe warunki, niezbędne do zachowania prawa do ulgi, np. czy nie zmieniły się okres lub schemat ubezpieczeń, które warunkują prawo do wakacji składkowych.

W efekcie kontroli będziemy wszczynać postępowania, w których przedsiębiorcy mogą brać czynny udział i składać dodatkowe wyjaśnienia. Postępowanie może się zakończyć odebraniem ulgi (wydaniem decyzji) i koniecznością opłacenia składek wraz z odsetkami za zwłokę za miesiąc, za który wcześniej przedsiębiorca był zwolniony. Przedsiębiorca ma prawo odwołać się do sądu od decyzji ZUS.

_{Zakład Ubezpieczeń Społecznych}

Źródło: www.zus.pl

News 2: Absolwenci studiów pierwszego stopnia zachowają status studenta. Projekt poselski

Do pierwszego czytania w komisjach sejmowych został skierowany projekt poselski nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Projekt dotyczy statusu studenta absolwentów studiów pierwszego stopnia (licencjackich i inżynierskich).

Obecny stan prawny

Zleceniobiorcy, którzy są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami i nie ukończyli 26. roku życia nie podlegają ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu. Osoby te w momencie pozytywnego zdania egzaminu dyplomowego na studiach pierwszego stopnia zachowują prawa studenta do 31 października, ale jednocześnie tracą status studenta. To powoduje, iż nie mogą już korzystać ze zwolnienia z ZUS. O fakcie zdania egzaminu i utracie statusu studenta zleceniobiorca powinien bezzwłocznie powiadomić zleceniodawcę. Ten z kolei – jako płatnik składek – ma obowiązek zgłosić zleceniobiorcę do ubezpieczeń i od tego momentu odprowadzać składki na ubezpieczenia od wypłacanych wynagrodzeń w ramach umowy.

W praktyce studenci często bronią swoje prace licencjackie w czerwcu lub lipcu. Mimo iż od października zamierzają podjąć studia magisterskie, po obronie przez kilka miesięcy są zobowiązani do odprowadzania składek na ubezpieczenia, o ile pozostają aktywni zawodowo na umowie zlecenia.

Choć pracodawcy przypominają o konieczności poinformowania o utracie statusu studenta w dniu obrony, wielu absolwentów o tym zapomina. Dlaczego? Studenci często wiążą status studenta z okresem ważności legitymacji studenckiej – która obowiązuje do końca października i pozwala korzystać np. ze zniżek na przejazdy. To jednak dwie różne kwestie: możliwość korzystania ze zniżek nie oznacza zachowania statusu studenta w rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych. Brak zgłoszenia utraty statusu na czas powoduje konieczność sporządzania korekt dokumentów rozliczeniowych oraz dopłaty składek.

Pomysłodawcy wracają uwagę na jeszcze inny aspekt obecnych regulacji:

Obecny stan prawny prowadzi do sytuacji, w której aktywni zawodowo studenci, którzy często przystępują do egzaminu dyplomowego w czerwcu, a w październiku rozpoczynają studia drugiego stopnia, zmuszeni są do zgłaszania tego faktu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Świadomi tego obowiązku, studenci celowo opóźniają moment złożenia pracy dyplomowej na ostatnie dni września, dzięki czemu komisja egzaminacyjna wyznacza datę egzaminu dyplomowego już po formalniej dacie rekrutacji na studia drugiego stopnia.

_{Uzasadnienie projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce}

Status studenta przedłużony do 31 października

Nowy projekt ustawy zakłada zrównanie okresu posiadania praw i statusu studenta do 31 października roku, w którym student otrzymał tytuł licencjata lub inżyniera. Zmiana ta ograniczyłaby biurokrację związaną z masowymi zgłoszeniami do ZUS osób, które w czerwcu lub w lipcu tracą status studenta oraz ich ponownym wyrejestrowaniem od października. Projekt cieszy się dużym poparciem społecznym. Zmiana miałby wejść w życie 1 stycznia 2026 roku.

News 3: Polacy masowo „chorują” na papierze. 32% przyznało się do lewych zwolnień lekarskich

Najnowsze badanie serwisu kariery LiveCareer.pl „Lewe zwolnienia lekarskie” pokazuje, iż 32% Polaków choć raz skorzystało ze zwolnienia lekarskiego, mimo iż faktycznie nie byli chorzy. Choć większość z tych osób twierdzi, iż korzystało z takiego zwolnienia tylko raz lub korzysta bardzo rzadko, zjawisko to jest powszechnie znane. Aż 66% ankietowanych deklaruje, iż zna kogoś, kto poszedł na „lewe L4”. Najczęstszą przyczyną korzystania z lewych zwolnień jest potrzeba odpoczynku (35% badanych), problemy rodzinne (14%) lub złe relacje z szefem (również 14%).

W jaki sposób pracownicy pozyskiwali lewe zwolnienia lekarskie? W badaniu ujawniono, iż 43% osób, które skorzystały z L4 mimo dobrego stanu zdrowia, przyznało, iż symulowało chorobę podczas wizyty u lekarza. Jednak nie zawsze konieczne było „udawanie” złego samopoczucia. 31% respondentów wskazało, iż lekarz wystawił im zwolnienie bez szczególnego dopytywania o objawy czy przeprowadzenia badań. Niekiedy lekarz wystawiający zwolnienie lekarskie był członkiem rodziny lub znajomym.

Co ciekawe, jedynie 15% ankietowanych przyznało, iż poniosło konsekwencje korzystania z fałszywych zwolnień lekarskich. U części osób skończyło się to pogorszeniem relacji w pracy czy wstrzymaniem podwyżki lub premii. Jednak u innych sytuacja była znacznie poważniejsza — część respondentów otrzymała wypowiedzenia, a niektórzy zostali zwolnieni w trybie dyscyplinarnym.

Już niedługo kontrole zwolnień zostaną zaostrzone

Tymczasem w Sejmie procedowany jest rządowy projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt zakłada m.in. zaostrzenie zasad kontroli tzw. L4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zostanie upoważniony do kontroli zwolnień lekarskich osób, które utraciły tytuł do ubezpieczenia chorobowego (np. zakończyły zatrudnienie). Organ rentowy będzie mógł zażądać od wystawiającego zaświadczenie lekarskie udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.

Czytaj więcej o projekcie w 157. wydaniu HR Detektywi!

Jednak czy zaostrzenie przepisów ograniczy skalę nadużyć? Badanie pokazało, iż zaledwie 13% ankietowanych nie zamierza korzystać z lewych L4, gdyż obawia się kontroli ze strony ZUS-u. Większość pracowników po prostu nie czuje potrzeby, aby symulować chorobę lub bardziej zniechęca ich ryzyko utraty pracy.