Obowiązki sanitarne w branży beauty

1 tydzień temu

Obowiązki sanitarne w branży beauty a odpowiedzialność prawna przedsiębiorców

Obowiązki sanitarne w branży beauty zyskują na znaczeniu wraz z dynamicznym rozwojem tego sektora i rosnącym ryzykiem sanitarnym. Coraz większe znaczenie ma też bezpieczeństwo świadczonych usług. Branża ta obejmuje m.in. salony kosmetyczne i fryzjerskie, usługi stylizacji paznokci oraz makijażu permanentnego, a także studia tatuażu i obiekty medycyny estetycznej. W wielu przypadkach zabiegi ingerują w ciągłość tkanek ludzkich. Często wykorzystuje się również narzędzia wielokrotnego użytku i dochodzi do bezpośredniego kontaktu z ciałem klienta. Z tego powodu przestrzeganie zasad higieny ma nie tylko wymiar organizacyjny, ale przede wszystkim wymiar prawny.

Ryzyko zakażeń wirusem HBV i konsekwencje naruszeń

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń biologicznych w takich obiektach jest ryzyko zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). To wciąż istotny problem zdrowia publicznego na świecie. Według danych epidemiologicznych około 240 milionów osób żyje z przewlekłym zakażeniem HBV, a blisko 700 tysięcy osób rocznie umiera z powodu powikłań, takich jak marskość wątroby czy pierwotny rak wątroby. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim poprzez kontakt z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Z tego względu zabiegi kosmetyczne i estetyczne są szczególnie wrażliwym obszarem z punktu widzenia bezpieczeństwa sanitarnego.

Choć w Polsce sytuacja epidemiologiczna ulega poprawie dzięki obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko HBV, nie eliminuje to całkowicie ryzyka zakażeń. W dalszym ciągu występują przypadki transmisji wirusa związane z naruszeniem zasad aseptyki i antyseptyki. Ryzyko zwiększa niewłaściwa dezynfekcja lub sterylizacja narzędzi. Znaczenie ma też nieprawidłowe używanie sprzętu jednorazowego oraz brak odpowiednich procedur higienicznych w obiektach świadczących usługi z zakresu branży beauty.

Konsekwencje prawne naruszeń w branży beauty

Naruszenie tego, jak są realizowane obowiązki sanitarne w branży beauty, może prowadzić do wielopłaszczyznowej odpowiedzialności przedsiębiorcy. Podmioty działające w branży beauty są zobowiązane do spełniania określonych wymagań sanitarnych. Wynikają one z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Obowiązki te dotyczą w szczególności regulacji z zakresu prawa sanitarnego, administracyjnego i cywilnego.

W określonych przypadkach w grę wchodzi również odpowiedzialność na gruncie prawa karnego. Naruszenie tych obowiązków może skutkować sankcjami nakładanymi przez organy nadzoru sanitarnego, w szczególności Państwową Inspekcję Sanitarną. Może też prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej wobec klientów. W sytuacjach skrajnych możliwa jest również odpowiedzialność karna za narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub spowodowanie uszczerbku na zdrowiu.

Podstawy prawne obowiązków sanitarnych w branży beauty

Podstawę prawną określającą obowiązki sanitarne w branży beauty stanowi m.in. art. 16 ust. 1–3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z tym przepisem osoby inne niż udzielające świadczeń zdrowotnych, które wykonują czynności skutkujące naruszeniem ciągłości tkanek ludzkich, są zobowiązane do wdrożenia i stosowania procedur zapobiegających zakażeniom oraz chorobom zakaźnym.

Obowiązek ten dotyczy wprost m.in. salonów kosmetycznych, studiów tatuażu, gabinetów makijażu permanentnego, piercingu czy stylizacji paznokci. Procedury sanitarne powinny kompleksowo regulować w szczególności:

Zasady postępowania przy zabiegach naruszających ciągłość tkanek,
Sposób używania, dezynfekcji i sterylizacji sprzętu wielorazowego,
Zasady stosowania sprzętu jednorazowego,
Dezynfekcję skóry, błon śluzowych, pomieszczeń i urządzeń,
Postępowanie z odpadami medycznymi i potencjalnie zakaźnymi.

Na wniosek przedsiębiorcy procedury te mogą być opiniowane przez adekwatnego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, co dodatkowo podkreśla wagę ich prawidłowego przygotowania i wdrożenia.

WZW B jako istotne ryzyko sanitarne w branży beauty

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa HBV, charakteryzującą się wyjątkowo wysoką zakaźnością oraz znaczną odpornością na czynniki środowiskowe i środki chemiczne. Szacuje się, iż HBV jest choćby kilkadziesiąt razy bardziej zakaźny niż wirus HIV.

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim w wyniku naruszenia ciągłości skóry lub błon śluzowych oraz kontaktu z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Z tego względu ryzyko to ma szczególne znaczenie w działalnościach takich jak:

Zabiegi kosmetyczne i estetyczne,
Stylizacja paznokci,
Makijaż permanentny,
Tatuowanie i piercing.

Niewłaściwa dezynfekcja lub sterylizacja narzędzi stanowi realne i prawnie relewantne źródło zagrożenia epidemiologicznego.

Konsekwencje zdrowotne zakażenia HBV

WZW B może przebiegać bezobjawowo zarówno w fazie ostrej, jak i przewlekłej, co istotnie zwiększa ryzyko nieświadomego przenoszenia zakażenia. Przewlekłe zakażenie HBV wiąże się z wysokim ryzykiem marskości wątroby oraz pierwotnego raka wątroby, a osoby zakażone mogą przez całe życie pozostawać nosicielami wirusa.

Okres wylęgania choroby wynosi przeciętnie od 60 do 90 dni, a w niektórych przypadkach choćby do sześciu miesięcy lub dłużej, co dodatkowo komplikuje ustalenie źródła zakażenia i nie eliminuje odpowiedzialności podmiotu świadczącego usługi.

Obowiązki sanitarne w branży beauty w praktyce

Z perspektywy prawnej najważniejsze znaczenie ma profilaktyka zakażeń. Narzędzia wielokrotnego użytku, które mogą naruszać ciągłość tkanek, muszą być każdorazowo poddawane skutecznej sterylizacji, natomiast sprzęt jednorazowy nie może być używana więcej niż jeden raz.

Przedsiębiorca zobowiązany jest nie tylko do faktycznego stosowania tych zasad, ale również do ich udokumentowania, poprzez m.in.:

Procedury sanitarne i instrukcje wewnętrzne,
Rejestry sterylizacji i dezynfekcji,
Ewidencję użycia sprzętu jednorazowego,
Dokumentację szkoleń personelu.

Brak takiej dokumentacji jest w praktyce oceniany na niekorzyść przedsiębiorcy zarówno przez organy sanitarne, jak i przez sądy.

Odpowiedzialność cywilna za zakażenie klienta

Zakażenie klienta w trakcie świadczenia usług może rodzić odpowiedzialność cywilną przedsiębiorcy na podstawie:

Art. 415 k.c. (odpowiedzialność deliktowa),
Art. 471 k.c. (odpowiedzialność kontraktowa za nienależyte wykonanie umowy).

W orzecznictwie przyjmuje się, iż podmioty wykonujące czynności ingerujące w integralność cielesną klienta ponoszą podwyższony standard staranności. W sprawach dotyczących zakażeń dopuszcza się wykazanie związku przyczynowego na podstawie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, zwłaszcza gdy przedsiębiorca nie potrafi udokumentować stosowania procedur sanitarnych.

Klient może dochodzić m.in.:

Zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
Odszkodowania obejmującego koszty leczenia i utracone dochody,
Renty – w sytuacji, gdy o ile poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo o ile zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość
Ustalenia odpowiedzialnościza szkody na osobie mogące powstać w przyszłośc – gdy niewłaściwie przeprowadzony zabieg powoduje ryzyko dalszego pogorszenia się stanu zdrowia w przyszłości.

Odpowiedzialność administracyjna i karna

Niezależnie od roszczeń cywilnych przedsiębiorca naraża się na konsekwencje administracyjne ze strony Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym:

Nakazy usunięcia nieprawidłowości,
Czasowe wstrzymanie działalności,
Kary pieniężne.

W skrajnych przypadkach możliwe jest również przypisanie odpowiedzialności karnej, w szczególności za narażenie klientów na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub spowodowanie uszczerbku na zdrowiu.

Branża beauty mino, iż nie jest częścią systemu ochrony zdrowia, podlega rygorystycznym obowiązkom sanitarnym. Ich naruszenie może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, finansowych i wizerunkowych. adekwatne procedury higieniczne, rzetelna dokumentacja oraz regularne szkolenia personelu stanowią nie tylko element bezpieczeństwa klientów, ale także istotny instrument ochrony prawnej przedsiębiorcy.

Dokumentacja a obowiązki sanitarne w branży beauty

W postępowaniach sądowych oraz kontrolnych najważniejsze znaczenie ma nie tylko faktyczne przestrzeganie zasad higieny. Równie ważna jest możliwość wykazania tego poprzez rzetelną i kompletną dokumentację. Istotny materiał dowodowy stanowią m.in. procedury sanitarne i instrukcje postępowania. Znaczenie mają także karty sterylizacji, rejestry dezynfekcji oraz ewidencja użycia sprzętu jednorazowego. Ważna jest również dokumentacja szkoleń personelu w zakresie BHP i zapobiegania zakażeniom. Dokumenty te są wykorzystywane zarówno w toku kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i w ewentualnych postępowaniach cywilnych.

Orzecznictwo sądów powszechnych konsekwentnie wskazuje, iż brak dokumentacji potwierdzającej stosowanie obowiązujących procedur sanitarnych działa na niekorzyść przedsiębiorcy. o ile podmiot nie potrafi wykazać, iż dochował należytej staranności w zakresie dezynfekcji, sterylizacji narzędzi lub organizacji pracy personelu, naraża się na przyjęcie domniemania nienależytego wykonania zobowiązania. Może też zostać uznane, iż doszło do zawinionego naruszenia obowiązków ustawowych.

W praktyce oznacza to, iż choćby faktyczne stosowanie procedur może nie wystarczyć, jeżeli nie zostało odpowiednio udokumentowane. Przedsiębiorca może mieć wtedy istotne trudności z obroną swojego stanowiska. Sądy coraz częściej przyjmują, iż sama deklaracja przestrzegania zasad higieny nie jest wystarczająca. Musi ona znajdować potwierdzenie w dokumentach prowadzonych w sposób ciągły i systematyczny.

Brak procedur lub ich pozorny charakter może również skutkować negatywną oceną podczas kontroli sanitarnej. Może to prowadzić do wydania decyzji administracyjnych oraz nałożenia kar pieniężnych. W skrajnych przypadkach możliwe jest też czasowe wstrzymanie działalności. Co więcej, ustalenia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogą następnie stanowić istotny dowód w postępowaniach cywilnych. W takiej sytuacji wzmacniają one pozycję procesową poszkodowanego klienta.

Eksperci przygotowujący artykuł:

Aniela Kufel – junior associate

Czym możemy pomóc?

Kancelaria Prokurent wspiera przedsiębiorców oraz osoby prywatne w sprawach związanych z prowadzeniem działalności usługowej, bezpieczeństwem klientów i pracowników oraz ograniczaniem ryzyk prawnych w razie kontroli lub sporu.

Zakres naszego wsparcia obejmuje w szczególności:

analizę ryzyk prawnych w działalności (w tym w obszarze organizacji pracy, standardów bezpieczeństwa i dokumentacji),
przegląd i uporządkowanie dokumentów oraz zasad funkcjonowania firmy (np. regulaminy, procedury wewnętrzne, klauzule informacyjne, formularze, instrukcje),
konsultacje dotyczące obowiązków przedsiębiorcy wobec klientów i personelu oraz praktycznych sposobów ograniczania odpowiedzialności,
wsparcie przy przygotowaniu odpowiedzi, wyjaśnień i stanowisk w razie kontroli organów (np. Sanepid, PIP) lub wezwań ze strony kontrahentów/klientów,
doradztwo i reprezentację w sporach cywilnych (np. roszczenia klientów, odpowiedzialność za szkodę, reklamacje, odstąpienia, negocjacje ugodowe),
przygotowanie i opiniowanie umów (z personelem, współpracownikami, podwykonawcami, dostawcami, wynajmującymi),
bieżące doradztwo prawne w prowadzeniu firmy, w tym wsparcie w sytuacjach kryzysowych i wizerunkowo wrażliwych.

Skorzystaj z formularza kontaktowego i umów się na bezpłatną konsultację. Opisz krótko swoją sytuację, a wstępnie wskażemy możliwe kierunki działania.