Przemoc wobec dziecka. Rzeczniczka Praw Dziecka wnosi kasację

Rzeczniczka Praw Dziecka wniosła kasację do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, który skazał matkę na rok więzienia za znęcanie się nad jej 3,5‑miesięczną córką. Zdaniem RPD orzeczenie rażąco narusza prawo.

Podstawa kasacji

Monika Horna-Cieślak podkreśliła w kasacji z 26 stycznia 2026 r., iż jej interwencja jest możliwa, gdy wydane orzeczenie narusza prawa dziecka. W tym przypadku naruszone zostały m.in.: prawo do ochrony godności i nietykalności osobistej, prawo do ochrony zdrowia, prawo do sprawiedliwego procesu oraz prawo do ochrony przed przemocą i okrucieństwem, wynikające z art. 72 Konstytucji RP oraz z Konwencji o prawach dziecka.

RPD argumentowała, iż sąd nie wykorzystał dostępnych narzędzi prawnych, które mają chronić dzieci przed sprawcami przemocy, a tym samym nie zapewnił małoletnim adekwatnej ochrony.

Przemocy wobec małoletniej

Wydany 29 stycznia 2025 r. wyrok dotyczył przemocy wobec małoletniej Zuzanny K.

Ustalono, iż matka uderzała niemowlę w twarz, szarpała je oraz rzucała nim, powodując obrażenia zakwalifikowane jako średni uszczerbek na zdrowiu. Mimo to sąd zakwalifikował czyn jako znęcanie z art. 207 § 1a k.k., nie uznając go za działanie szczególnie okrutne.

Wyjątkowe okrucieństwo

Rzeczniczka Praw Dziecka w kasacji wskazała, iż wobec tak małego dziecka – zaledwie 3,5‑miesięcznego – każde działanie przemocowe ma charakter szczególnie okrutny. Podkreśliła, iż sąd powinien zastosować surowszą kwalifikację z art. 207 § 2 k.k., przewidzianą dla przypadków wyjątkowego okrucieństwa.

RPD powołała się na stanowisko doktryny, zgodnie z którym ocena okrucieństwa musi uwzględniać wrażliwość i bezbronność konkretnego pokrzywdzonego. W przypadku niemowlęcia nie ma wątpliwości, iż przemoc fizyczna spełnia tę przesłankę.

Brak zakazu pracy z dziećmi

Innym zarzutem było niewydanie wobec skazanej obligatoryjnych środków karnych, takich jak zakaz pracy z dziećmi czy zakaz zajmowania stanowisk związanych z opieką nad małoletnimi. Zgodnie z art. 41a kk. sąd ma obowiązek orzec taki zakaz, jeżeli sprawca zostaje skazany za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu dziecka.

Rzeczniczka podkreśliła, iż brak tego zakazu naraża inne dzieci na potencjalne niebezpieczeństwo i narusza konstytucyjne prawo małoletnich do ochrony przed przemocą.

Kara nieadekwatna i niewspółmierna

W kasacji wskazano również, iż wymierzona kara – rok więzienia – nie realizuje celów prewencyjnych ani społecznych, o których mowa w art. 53 kk. Zdaniem RPD sąd nie uwzględnił wagi czynu, jego brutalności oraz konieczności wysłania jasnego sygnału, iż przemoc wobec dzieci spotyka się z odpowiednią reakcją wymiaru sprawiedliwości.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy

Rzeczniczka w kasacji wniosła o uchylenie wyroku sądu rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem RPD tylko ponowny proces, z prawidłową kwalifikacją czynu i zastosowaniem odpowiednich środków karnych, może zapewnić pełną ochronę praw dziecka.