4 dni temu
Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała do Ministerstwa Zdrowia o zapewnienie rzeczywistej i skutecznej dostępności komunikacyjnej podczas udzielania świadczeń zdrowotnych małoletnim pacjentom z niepełnosprawnością słuchu.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 13 września 2026 r. do MZ podkreśliła, iż dla części dzieci z niepełnosprawnością słuchu oraz ich rodziców lub przedstawicieli ustawowych będących osobami z niepełnosprawnością słuchu bariera często pojawia się w momencie, gdy konieczne jest przekazanie informacji, przeprowadzenie wywiadu, wyjaśnienie wyników badań, omówienie proponowanego leczenia czy uzyskanie świadomej zgody na udzielenie świadczenia.
– W przypadku małoletniego pacjenta z niepełnosprawnością słuchu problem ten ma szczególne znaczenie. Dziecko powinno mieć możliwość zrozumienia, co dzieje się z jego zdrowiem, zadawania pytań oraz – stosownie do wieku i stopnia dojrzałości – wyrażania swojego zdania w sprawach dotyczących leczenia. Nie można uznać, iż samo udzielenie świadczenia medycznego spełnia standard dostępności, o ile dziecko nie ma możliwości skutecznego porozumienia się z lekarzem, pielęgniarką, psychologiem czy innym członkiem personelu medycznego – napisała Rzeczniczka Praw Dziecka.
RPD zwróciła uwagę, iż analogiczny problem występuje w relacji pomiędzy personelem medycznym a rodzicem lub przedstawicielem ustawowym będącym osobą z niepełnosprawnością słuchu. Rodzic powinien mieć możliwość otrzymania informacji o stanie zdrowia dziecka, rozpoznaniu, proponowanych metodach diagnostycznych i leczniczych, rokowaniu oraz możliwych następstwach zastosowania albo zaniechania określonego postępowania.
Realne problemy
Szczególnie problematyczne są sytuacje, w których od rodzica oczekuje się samodzielnego zorganizowania tłumacza, świadczenie jest udzielane nagle albo poza wcześniej zaplanowanym terminem, a także przypadki, gdy placówka nie dysponuje narzędziem umożliwiającym szybkie połączenie z tłumaczem zdalnym. W konsekwencji dostęp do świadczenia może zależeć nie od potrzeb zdrowotnych dziecka, ale od możliwości organizacyjnych konkretnej placówki i zdolności rodzica do zapewnienia we własnym zakresie odpowiedniej komunikacji.
Niewłaściwym rozwiązaniem jest wykorzystywanie dziecka jako pośrednika pomiędzy personelem medycznym a rodzicem lub przedstawicielem ustawowym będącym osobą z niepełnosprawnością słuchu. W szczególności nie można oczekiwać od małoletniego, aby tłumaczył informacje dotyczące diagnozy, rokowania, proponowanego leczenia czy ryzyka związanego z jego zaniechaniem. Taka sytuacja może stanowić dla dziecka dodatkowe obciążenie i stwarzać ryzyko, iż istotne informacje medyczne nie zostaną przekazane w sposób prawidłowy.
Nie powinno też dochodzić do sytuacji, w której małoletni pacjent z niepełnosprawnością słuchu albo rodzic lub przedstawiciel ustawowy będący osobą z niepełnosprawnością słuchu przed wizytą lekarską musi samodzielnie ustalać, czy dana placówka zapewni tłumacza, czy będzie zobowiązany do jego zorganizowania i kto poniesie tego koszty.
Apel RPD do MZ
Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka konieczne jest stworzenie rozwiązania systemowego, które zagwarantuje możliwość korzystania przez osoby z niepełnosprawnością słuchu z profesjonalnej pomocy tłumacza PJM/SJM/SKOGN albo innych środków wspierających komunikowanie się odpowiednich do indywidualnych potrzeb osoby, bez przerzucania ciężaru organizacyjnego i finansowego na pacjenta lub rodzica dziecka.
RPD poprosiła MZ m.in. o ocenę obecnego stanu prawnego i organizacyjnego w zakresie dostępności komunikacyjnej świadczeń zdrowotnych dla osób z niepełnosprawnością słuchu, przeanalizowanie możliwości wprowadzenia jednolitego mechanizmu finansowania usług tłumacza PJM/SJM/SKOGN w podmiotach leczniczych oraz zapewnienie, aby rozwiązania obejmowały również sytuacje nagłe i świadczenia udzielane poza planowanym terminem.
