1 miesiąc temu
Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do Ministra Finansów w sprawie preferencyjnego obliczania podatku dochodowego od osób fizycznych dla osób samotnie wychowujących dzieci.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 21 grudnia 2025 r. do Ministerstwa Finansów wskazała, iż jej wystąpienie ma na celu skuteczną ochronę prawa każdego dziecka do godziwych warunków socjalnych.
Wystąpienie do Ministra Finansów dotyczące preferencyjnego obliczenia podatku dochodowego
Preferencyjne obliczanie podatku dochodowego
Zgodnie z ustawą z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych preferencyjne obliczanie go dla osób samotnie wychowujących dzieci polega na obliczeniu podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów. Osiągnięte dochody dzieli się na pół, od tak ustalonej kwoty oblicza się podatek, a następnie mnoży go razy dwa. Efektem mechanizmu jest opodatkowanie dochodów według niższej skali podatkowej, co w wielu przypadkach prowadzi do obniżenia łącznej kwoty należnego PIT.
Dla kogo ulga?
Obliczenie przysługuje dla jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu wychowującego dzieci: małoletnie, pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie.
Preferencyjne rozliczenie dotyczy osób samotnie wychowujących dziecko, za które uważa się zgodnie z ustawą o PIT rodzica biologicznego lub przysposabiającego albo opiekuna prawnego, o ile rodzic lub opiekun prawny jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację w rozumieniu odrębnych przepisów albo osobą pozostającą w związku małżeńskim, o ile jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Rodzic w trakcie rozwodu
Rzeczniczka Praw Dziecka w piśmie do resortu zwróciła uwagę, iż z preferencyjnego opodatkowania na zasadach określonych dla osób samotnie wychowujących dzieci nie skorzysta podatnik – rodzic w trakcie rozwodu.
Sytuacja rodzica rozwodzącego się, który w czasie nierzadko kilkuletniego postępowania sądowego faktycznie w pojedynkę wychowuje dziecko, nie odbiega od sytuacji „panny, kawalera, wdowy, wdowca, rozwódki, rozwodnika albo osoby, w stosunku do której sąd orzekł separację albo osoby pozostającej w związku małżeńskim, o ile jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności”.
Osoby faktycznie samotnie wychowujące dzieci
Takie też przypadki są sygnalizowane do Biura RPD. Obowiązująca regulacja prawna nie odpowiada zatem na zapotrzebowanie adresatów ulgi wyróżniających się cechą „samotnego wychowywania dziecka”. Nie wszystkie osoby faktycznie samotnie wychowujące dzieci mają możliwość skorzystania z preferencyjnego obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych.
Zdaniem RPD, bez wątpienia przyjęta w ustawie o PIT definicja osoby samotnie wychowującej dziecko posługuje się obiektywnymi i dającymi się łatwo ustalić przesłankami, jak stan cywilny, fakt pozbawienia praw rodzicielskich, czy okoliczność pozbawienia wolności, które wskazują na samotne wychowanie dziecka. Jednak w ocenie Rzeczniczki skorzystanie z możliwości preferencyjnego rozliczenia powinni mieć wszyscy rodzice faktycznie samotnie wychowujący dzieci, którzy nie wykonują w tym samym czasie i w tym samym miejscu w stosunku do dziecka czynności przy współudziale drugiego rodzica, składających się na wychowania dziecka.
Monika Horna-Cieślak poprosiła Ministerstwo Finansów o przedstawienie stanowiska w tej sprawie.
