Sąd Apelacyjny potwierdza naruszenie Biedronki – prawomocny wyrok w sprawie przewagi kontraktowej

14 godzin temu
  • Sieć handlowa nie ma prawa pobierać od dostawców dodatkowych i niezapowiedzianych wcześniej rabatów - to ważne rozstrzygnięcie dla polskich dostawców i producentów żywności.
  • Sąd Apelacyjny potwierdził umyślne stosowanie przez Jeronimo Martins Polska praktyki nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Zgodnie z prawomocnym wyrokiem spółka ma w ciągu 14 dni zapłacić 170 mln zł kary.


Wypowiedź Prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego

Sprawa dotyczy rabatów, których Jeronimo Martins Polska żądała od dostawców już po zrealizowaniu dostaw do sieci Biedronka. Według ustaleń Prezesa UOKiK rabaty te nie były przewidziane w zawartych umowach ani wcześniej komunikowane. Spółka domagała się korekt wystawionych faktur, a dostawcy, obawiając się zakończenia współpracy z dużą siecią, akceptowali niekorzystnie narzucone warunki.

W decyzji z 2020 r. Prezes UOKiK uznał te działania za nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej i nałożył na spółkę karę ponad 723 mln zł. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 2024 r. potwierdził praktykę, obniżając karę do ponad 506 mln zł. W dzisiejszym wyroku Sąd Apelacyjny ponownie potwierdził naruszenia prawa przez Jeronimo Martins Polska, ustalając wysokość kary dla właściciela sieci Biedronka na 170 mln zł.

– Cieszy nas, iż Sąd Apelacyjny potwierdził nieuczciwą praktykę stosowaną wobec dostawców przez Jeronimo Martins Polska. To również potwierdzenie zasadności naszych działań wobec właściciela Biedronki, który bezprawnie i umyślnie pozbawiał swoich kontrahentów wynagrodzenia za realizowane dostawy. Prawomocna kara 170 mln zł jest jednocześnie najwyższą w Europie sankcją za nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej w sektorze rolno-spożywczym – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Sąd Apelacyjny podkreślił nieuczciwość praktyki stosowanej przez sieć Biedronka, wskazując zwłaszcza na umyślność działania oraz znaczny stopień szkodliwości. Jeronimo Martins Polska mogło według Sądu spodziewać się, iż praktyka zostanie oceniona jako naruszająca przepisy ustawy o przewadze kontraktowej.

Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa UOKiK, zwracając przykładowo uwagę na niewiarygodność zeznań świadków zgłoszonych przez Jeronimo Martins Polska. Jak zauważył Sąd, niektórzy dostawcy wciąż współpracujący z JMP na rozprawie wyrażali wręcz euforia i wdzięczność z faktu, iż mogli zapłacić sieci Biedronka dodatkowe rabaty mimo iż nie były one wcześniej uzgodnione. Jednocześnie nie potrafili wyjaśnić, jaki był cel takiego rabatu czy też jaką korzyść z tego tytułu odnieśli. W ustnych motywach wyroku podkreślono, iż płatność była jednostronnie narzucana przez Biedronkę, o czym świadczyły wysokie kary umowne grożące za odmowę zapłaty (nawet 110 proc. wartości rabatu), a także ryzyko zerwania współpracy z największą siecią handlową w kraju.

Jednocześnie obniżenie kary pieniężnej wynikało z zastosowania przez Sąd Apelacyjny pozaustawowych kryteriów oceny uczciwości praktyki Jeronimo Martins Polska. Sąd Apelacyjny, oceniając istotny interes dostawcy, uznał bowiem za nieuczciwe jedynie rabaty przekraczające próg 10 proc. rocznej wartości dostaw do sieci Biedronka. Spowodowało to pominięcie przez Sąd w ocenie praktyki tych wielu dostawców, od których sieć Biedronka w sposób nieuczciwy pobrała rabaty wynoszące kwotowo mniej niż 10 proc. wartości zrealizowanych do sieci dostaw.

Urząd wystąpi zatem o pisemne uzasadnienie wyroku w celu wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, co najmniej w części dotyczącej nieuzasadnionego obniżenia kary pieniężnej.

- Trudno przyjąć tę logikę sądu, stojącą u podstaw obniżenia wysokości kary względem wydanej przez nas decyzji, w szczególności biorąc pod uwagę potwierdzony charakter naruszenia prawa czy skalę działalności przedsiębiorcy, a także negatywne skutki społeczne praktyki ponoszone przez rolników i producentów żywności. Kara powinna realnie odstraszać od podobnych zachowań, nie zaś stanowić element rutyny działalności biznesowej. Z pewnością nie tylko dla nas, ale również dla wielu rolników i dostawców decyzja sądu o obniżeniu sankcji jest przykra i niezrozumiała. Nie poddajemy się jednak i będziemy dalej z determinacją bronić słabszych uczestników rynku przed nadużyciami ze strony największych przedsiębiorców – dodaje Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Warto zaznaczyć, iż praktyka Biedronki została oceniona jako nieuczciwa na podstawie nieobowiązującej już ustawy o przewadze kontraktowej z 2016 r. W tej precedensowej sprawie Prezes UOKiK wykazał, iż praktyka była sprzeczna z dobrymi obyczajami i naruszała istotny interes dostawców.

Dzięki inicjatywie UOKiK w ustawie o przewadze kontraktowej obowiązującej od grudnia 2021 r. wprowadzono bezwzględny zakaz nieuzasadnionego obniżania należności za dostarczone produkty rolne lub spożywcze. Oznacza to, iż aktualnie wymuszanie nieumówionych wcześniej rabatów jest traktowane jako praktyka zabroniona w każdych okolicznościach, za którą grozi kara pieniężna do 3 proc. rocznych obrotów.

Zdecydowane działania Prezesa UOKiK podejmowane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej doprowadziły do zmiany praktyk przez największych uczestników rynku. UOKiK przez cały czas monitoruje rynek i sprawdza, czy przedsiębiorcy nie stosują wobec dostawców innych mechanizmów, które mogłyby naruszać obowiązujące przepisy.

Sprawa ważna dla dostawców

Postępowanie Prezesa UOKiK obejmowało lata 2018–2020 i dotyczyło rabatów pobieranych od ponad 200 dostawców. Blisko 80 proc. przypadków dotyczyło dostaw owoców i warzyw.

Według ustaleń UOKiK w okresie objętym postępowaniem wartość korzyści uzyskanych przez spółkę z zakwestionowanych praktyk przekroczyła 600 mln zł. Urząd ustalił również, iż dodatkowe rabaty nie przełożyły się na niższe ceny produktów dla klientów sieci Biedronka.

Przedsiębiorco, rolniku!

Jeżeli działasz w branży rolno-spożywczej i duży kontrahent, wykorzystując swoją przewagę, narzuca niekorzystne warunki współpracy – zawiadom UOKiK. Wypełnij specjalny formularz, który ułatwi ci zgłoszenie nieprawidłowości: https://ankieta.uokik.gov.pl/formularz-zgloszenie-przewaga/.

O tym, jakie praktyki stanowią naruszenie prawa, dowiesz się z dwóch raportów dostępnych na stronie Urzędu. Pierwszy z nich dotyczy rabatów handlowych, kolejny opłat okołosprzedażowych.